ಒಂದು ಧ್ವಜ… ಒಂದು ದೇಶ… ಕೋಟ್ಯಂತರ ಭಾರತೀಯರ ಭಾವನೆ.ಇಂದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಟ್ಟು ಗೌರವಿಸುವ ನಮ್ಮ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜವು ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಇದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ.
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಂಡು, ಹಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಕೊನೆಗೆ 1947ರಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಧ್ವಜದ ಪಯಣದ ಹಿಂದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಪರಿಶ್ರಮ, ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ದೊಡ್ಡ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ.
🇮🇳 ಮೊದಲ ಧ್ವಜ ಎಲ್ಲಿ ಹಾರಿತು?
ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು 1906ರ ಆಗಸ್ಟ್ 7ರಂದು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಪಾರ್ಸಿ ಬಾಗನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಬಹುದು. ಅಂದಿನ ಧ್ವಜವು ಇಂದಿನ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜದಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣಗಳ ಮೂರು ಅಡ್ಡ ಪಟ್ಟಿಗಳಿದ್ದವು. ಅದರ ಮೇಲೆ “ವಂದೇ ಮಾತರಂ” ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿದ್ದವು.1907ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡಂ ಭಿಕಾಜಿ ಕಾಮಾ ಅವರು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಿನ್ಯಾಸದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಿದರು. ನಂತರ 1917ರಲ್ಲಿ ಆ್ಯನಿ ಬೆಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್ ಅವರ ಹೋಂ ರೂಲ್ ಚಳವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಧ್ವಜ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು.
🇮🇳 ಪಿಂಗಾಳಿ ವೆಂಕಯ್ಯ ಅವರ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ
ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಸರು ಪಿಂಗಾಳಿ ವೆಂಕಯ್ಯ. ಅವರು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದವರು. ಧ್ವಜ ವಿನ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು 1916ರಲ್ಲಿ “A National Flag for India” ಎಂಬ ಕಿರುಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಹಲವು ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದರು.1921ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯವಾಡದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಿಂಗಾಳಿ ವೆಂಕಯ್ಯ ಅವರು ಧ್ವಜದ ವಿನ್ಯಾಸವೊಂದನ್ನು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರಿಗೆ ತೋರಿಸಿದರು. ಆರಂಭಿಕ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣಗಳಿದ್ದವು. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಚರಖಾವನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.
🇮🇳 1931 — ಇಂದಿನ ತ್ರಿವರ್ಣದ ರೂಪಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಹೆಜ್ಜೆ
1931 ಭಾರತದ ಧ್ವಜದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ವರ್ಷ. ಕೇಸರಿ, ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣಗಳ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಚರಖಾ ಇತ್ತು. ಇದೇ ವಿನ್ಯಾಸ ಮುಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜದ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರವಾಯಿತು
.🇮🇳 1947 — ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರೆಯುವ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳ ಮೊದಲು, 1947ರ ಜುಲೈ 22ರಂದು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.ಹಿಂದಿನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿದ್ದ ಚರಖಾದ ಬದಲಿಗೆ ಸಾರನಾಥದ ಅಶೋಕ ಸಿಂಹಸ್ತಂಭದ ಧರ್ಮಚಕ್ರವನ್ನು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಇಂದು ನಾವು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.ಧ್ವಜದ ಉದ್ದ-ಅಗಲದ ಅನುಪಾತ 3:2. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಅಶೋಕ ಚಕ್ರವು 24 ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ
.🇮🇳 ಹಾಗಾದರೆ ಇಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ಎಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ?
ಇದು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವಿಚಾರ. ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವನ್ನು ಕೇವಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸುವ ವಸ್ತುವೆಂದು ನೋಡಬಾರದು. ಅದರ ತಯಾರಿಕೆ, ಬಟ್ಟೆಯ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಬಣ್ಣ, ಅಶೋಕ ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಯ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವವಿದೆ.ಕರ್ನಾಟಕದ ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಬೆಂಗೇರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಖಾದಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೋಗ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಘ (KKGSS) ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯ ಈ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜ ತಯಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲಾಗಿದೆ.ಆದರೆ “ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜಗಳು ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿಯಲ್ಲೇ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ” ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಧ್ವಜ ಸಂಹಿತೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಕೈಯಿಂದ ನೇಯ್ದ/ನೂಲಿದ ಖಾದಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತಿ, ಪಾಲಿಯೆಸ್ಟರ್, ಉಣ್ಣೆ, ರೇಷ್ಮೆ ಅಥವಾ ಖಾದಿ ಬಂಟಿಂಗ್ನಿಂದ ಕೈಯಿಂದ ಅಥವಾ ಯಂತ್ರದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಧ್ವಜಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
🇮🇳 ಧ್ವಜದ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ಕೂಡ ಇದೆ
ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜವು ಕೇವಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಕೇತವಲ್ಲ; ಅದರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗೆ ನಿಯಮಗಳಿವೆ. Flag Code of India, 2002 ಹಾಗೂ Prevention of Insults to National Honour Act, 1971 ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ವಜದ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಗೌರವಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿವೆ.ಇಂದು ನಮ್ಮ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜದ ಹಿಂದೆ 1906ರ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಪಿಂಗಾಳಿ ವೆಂಕಯ್ಯ ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸ, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಸಲಹೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು 1947ರ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ನಿರ್ಧಾರ—ಇವೆಲ್ಲ ಸೇರಿ ಭಾರತದ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜವನ್ನು ರೂಪಿಸಿವೆ.ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಪಾರ್ಸಿ ಬಾಗನ್ನಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಪಯಣ ಇಂದು ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆ, ಶಾಲೆ, ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹಾರುತ್ತಿದೆ
.🇮🇳 ತ್ರಿವರ್ಣ ಕೇವಲ ಧ್ವಜವಲ್ಲ — ಅದು ಭಾರತದ ಸ್ವಾಭಿಮಾನ!
ಜೈ ಹಿಂದ್! 🇮🇳ವಂದೇ ಮಾತರಂ! 🇮🇳
About the Author
